اولین وبلاگ تخصصی دانشجویی حقوق بجنورد

ماهيت رشته حقوق

به عبارت دیگر حقوق عمومی شامل حقوق قوای سه گانه کشور، حاکمیت و آنچه مربوط به اداره کشور است، می شود و حقوق خصوصی به روابط بین خود مردم می پردازد که مهمترین آنها روابط تجاری است که عامل ایجاد رشته حقوق تجارت شده است و یا مسائل مربوط به حقوق مدنی است که از آن جمله می توان به اموال، مالکیت، قراردادها، مسوولیت هایی که اشخاص در خطاهایی که مرتکب می شوند برایشان به وجود می آید مثل مسوولیت ناشی از حوادث، قواعد مربوط به ارث، وصیت، ولادت، اقامتگاه اشخاص و دهها مورد دیگر اشاره کرد.

همچنین شاخه ای از حقوق به روابط بین المللی می پردازد که خود به دو بخش حقوق روابط بین الملل عمومی و خصوصی تقسیم می شود که حقوق روابط بین الملل عمومی به روابط بین دولتها و سازمانهای بین المللی می پردازد.

رشته حقوق یکی از محبوب ترین رشته‏ های داوطلبان گروه علوم انسانی است . دامنه گرایش‏های رشته حقوق گسترده و در کلیه روابط زندگی امروز قابل ملاحظه است . این روابط می‏تواند مربوط به روابط دولت و مردم باشدکه به حقوق عمومی معروف است و یا روابط خصوصی مردم را در برمی‏گیرد که حقوق خصوصی نامیده می‏شود .

حقوق عمومی شامل حقوق قوای سه‏گانه کشور، حاکمیت و آنچه که مربوط به اداه کشور است ، می‏شود و حقوق خصوصی به روابط بین خود مردم می‏پردازد که مهمترین آنها روابط تجاری است که عامل ایجاد رشته حقوق تجارت شده است و یا مسائل مربوط به حقوق مدنی است که از آن جمله می‏توان به اموال ، مالکیت ، قراردادها، مسؤولیت‏هایی که اشخاص در خطاهایی که مرتکب می‏شوند برایشان به وجود می‏آید مثل مسؤولیت ناشی از حوادث ، قواعد مربوط به ارث ، وصیت ، ولادت ، اقامتگاه اشخاص و دهها مورد دیگر اشاره کرد .

همچنین شاخه ای از حقوق به روابط بین المللی می‏پردازد که خود به دو بخش حقوق روابط بین الملل عمومی و خصوصی تقسیم می‏شود که حقوق روابط بین الملل عمومی به روابط بین دولتها و سازمانهای بین‏المللی می‏پردازد.

دانش آموختگان این رشته باید از جسارت ، قدرت استدلال ، خلاقیت ذهنی و فن بیان خوب کافی برخوردار باشند. علم حقوق با جامعه شناسی ، روانشنانسی و علوم فلسفی آمیخته است و یک حقوقدان مطلع باید از این علوم آگاهی‏کافی داشته باشد . همچنین یک دانشجوی حقوق برای این که در رشته خود موفق گردد لازم است که به زبان و ادبیات فارسی مسلط باشد ، چون منطق حقوق در ضمن این که شباهت‏های زیادی به منطق ریاضی دارد ، یک منطق اقناعی و خطایی است .

یعنی یک حقوقدان باید بتواند کسانی را که مورد خطاب اوقرار می‏گیرند و یا دادگاهی را که مأمور رسیدگی به دعوا است ، با زبان سلیس و بلیغ قانع کند ، در نتیجه باید به زبان و ادبیات مسلط باشد . در ضمن باید اطلاعاتی از ریاضیات داشته باشد، همچنین دانشجویان حقوق با مفاهیم اساسی فقه و اصول در اسلام ، جامعه‏شناسی ، روان‏شناسی ، امور مالی و پزشکی قانونی و … آشنا می‏شوند.

دانشجویان این رشته دروس مقدمه علم حقوق ، حقوق جزای عمومی، حقوق اساسی ، حقوق مدنی ، مبانی علم اقتصاد ، عربی ، مالیه عمومی ، مبانی جامعه شناسی را در قالب دروس پایه می‏گذارند.

دانشجويان مقطع ليسانس حقوق در ابتدا مقدمه‌اي از علم حقوق مي‌خوانند تا با كليات علم حقوق و مباني نظري و فلسفي اين علم آشنا شوند و سپس با دو بخش اصلي علم حقوق يعني حقوق عمومي و حقوق خصوصي كه هر يك داراي دو شاخه حقوق داخلي و بين‌المللي است، آشنا شده و دروسي را در اين زمينه مطالعه مي‌كنند. براي مثال مباحث قراردادها، روابط اشخاص و معامله‌ها را در زير مجموعه حقوق خصوصي داخلي، مباحث مربوط به مجازات‌ها، جرايم و محاكمات كيفري را در بخش حقوقي عمومي، مباحث مربوط به سازمانهاي بين‌المللي، روابط دولتها با يكديگر و روابط دولتها با سازمانهاي بين‌المللي و برعكس را در بخش حقوق عمومي بين‌الملل و بالاخره مباحث مربوط به معاملات و روابط خصوصي خارجي اشخاص كه يك عنصر بين‌المللي در آن وجود دارد را در بخش حقوق خصوصي بين‌المللي مطالعه مي‌كنند . يعني در برنامه دوره ليسانس كم و بيش مجموعه‌اي از همه مطالب گفته مي‌شود.

از همين توضيح مختصر مي‌توان متوجه شد كه امروزه قلمرو علم حقوق بسيار وسعت يافته است به طوري كه هيچ‌كس نمي‌تواند ادعا كند كه بر همه شاخه‌هاي اين علم احاطه دارد و به قول (ريپر) حقوقدان فقيد فرانسوي يك حقوقدان در مدت عمر خويش نمي‌تواند حتي براي يك‌بار تمام كتاب‌هاي تخصصي رشته خود را بخواند.

دولت به عنوان نماينده سياسي و حقوقي جامعه براي خود منافعي مثل وحدت ملي و يا تماميت ارضي دارد كه البته اين منافع از منافع افراد جدا نيست بنابراين افراد در ارتباطشان با دولت بايد نسبت به اين حقوق آگاه باشند و روابطشان با دولت بر اساس اين منافع باشد و البته دولت هم نسبت به شهروندان تكاليفي دارد و بايد حقوق آنها را به رسميت بشناسد. همان حقوق و آزاديهايي كه در قانون اساسي به عنوان منشور ملي تعريف شده است و در قلمرو حقوق عمومي قرار مي‌گيرد.

رشته حقوق یکی از محبوبترین رشته‏های داوطلبان گروه علوم انسانی است . دامنه گرایش‏های رشته حقوق گسترده و در کلیه روابط زندگی امروز قابل ملاحظه است . این روابط می‏تواند مربوط به روابط دولت و مردم باشدکه به حقوق عمومی معروف است و یا روابط خصوصی مردم را در برمی‏گیرد که حقوق خصوصی نامیده می‏شود . حقوق عمومی شامل حقوق قوای سه‏گانه کشور، حاکمیت و آنچه که مربوط به اداره کشور است، می‏شود و حقوق خصوصی به روابط بین خود مردم می‏پردازد که مهمترین آنها روابط تجاری است که عامل ایجاد رشته حقوق تجارت شده است و یا مسائل مربوط به حقوق مدنی است که از آن جمله می‏توان به اموال، مالکیت، قراردادها، مسؤولیت‏هایی که اشخاص در خطاهایی که مرتکب می‏شوند برایشان به وجود می‏آید مثل مسؤولیت ناشی از حوادث ، قواعد مربوط به ارث، وصیت، ولادت، اقامتگاه اشخاص و دهها مورد دیگر اشاره کرد . همچنین شاخهای از حقوق به روابط بینالمللی می‏پردازد که خود به دو بخش حقوق روابط بین الملل عمومی و خصوصی تقسیم می‏شود که حقوق روابط بین الملل عمومی به روابط بین دولتها و سازمانهای بین‏المللی می‏ پردازد.

تواناییهای لازم رشته حقوق

جسارت، قدرت استدلال، خلاقیت ذهنی و فن بیان خوب لازمه موفقیت در این رشته است. ممکن است که به دست آوردن لیسانس حقوق کار دشواری نباشد اما حقوقدان شدن بسیار مشکل است. چرا که علم حقوق امروزه با جامعه شناسی، روانشناسی و علوم فلسفی آمیخته شده است و یک حقوقدان باید از این علوم اطلاعات کافی داشته باشد. همچنین یک دانشجوی حقوق برای این که در رشته خود موفق گردد لازم است به زبان و ادبیات فارسی مسلط باشد چون منطق حقوق در ضمن این که شباهتهای زیادی به منطق ریاضی دارد، یک منطق اقناعی و خطابی است. یعنی یک حقوقدان باید بتواند کسانی را که مورد خطاب او قرار میگیرند و یا دادگاهی که مامور رسیدگی به دعوا است، با زبان سلیس و بلیغ قانع کند، در نتیجه باید به زبان و ادبیات مسلط باشد. در ضمن باید اطلاعاتی از ریاضیات نیز داشته باشد.

تسلط به زبان انگليسي يا فرانسه ، توانايي استفاده از كتب فقهي ، قدرت استنباط بالا ، آشنايي كامل با ادبيات زبان فارسي ، منطق ، عربي و جامعه‌شناسي از ملزومات اين رشته است.

يك دانشجوي حقوق بايد شيفته و عاشق اين رشته باشد يعني اگر هدفش اين است كه به وسيله رشته حقوق امرار معاش كند مطمئنا حقوقدان موفقي نخواهد شد.

يك حقوقدان بايد بتواند كساني را كه مورد خطاب او قرار مي‌گيرند و يا دادگاهي را كه مامور رسيدگي به دعواست، با زبان سليس و بليغ قانع كند، در نتيجه بايد به زبان و ادبيات مسلط باشد. در ضمن بايد اطلاعاتي از رياضيات داشته باشد زيرا هم محاسبات حقوقي گاهي احتياج به رياضي دارد و هم منطق رياضي ، منطق اساس حقوق است و افراد بايد بدانند كه به چه ترتيب از قوانين استنباط كنند چون حقوق زماني اهميت پيدا مي‌كند كه قانون در مورد مشكل مورد نظر، حكمي نداده است و بايد حقوقدان از مسائل موجود، احكامي را كه در قانون وجود ندارد، استنباط كند.

اهميت اين مساله زماني بيشتر روشن مي‌گردد كه بدانيم يك قاعده ممكن است در دو زمان مختلف دو معني متفاوت داشته باشد و يا از يك متن واحد، دو نسل مختلف امكان دارد برداشتي متفاوت داشته باشند. براي مثال در قانون مدني داريم كه زن و شوهر بايد با يكديگر حسن معاشرت داشته باشند. ولي معني حسن معاشرت در 50 سال پيش با امروز متفاوت است و يا معني حسن معاشرت در شهرها با همين تركيب در روستاها فرق دارد و اين كار حقوقدان است كه با توجه به موقعيت زمان و مكان برداشت درست و صحيحي از عبارتهاي موجود در قانون داشته باشد.

به عبارت ديگر نبايد تصور كرد كه همه‌چيز در قوانين خلاصه مي‌شود و كسي كه قوانين را بداند، حقوقدان است. بلكه نقش مهم حقوقدان در به كاربردن فنون و هنرهاي خاصي است كه بايد آنها را بياموزد و براي به دست آوردن قواعدي كه در متون قوانين نيامده است ، از آنها استفاده كند.

دانشجوي علاقمند به رشته حقوق بايد نه تنها با زبان فارسي بلكه با ادبيات فارسي و حتي با ديوانهاي شعراي بزرگ ايران آشنا باشد چون سخنوري و همچنين قدرت قلم و نويسندگي از فضايل يك حقوقدان است و يك حقوقدان بايد با تكيه بر قلم و يا سخن، نظريه و يا تفكر حقوقي خود را نشر دهد. همچنين با اين دو حربه مي‌تواند در مقام دفاع از مظلومي برآمده و با تعبيرات و جملات شيوا، دلنشين و تاثيرگذار سخن خود را به كرسي بنشاند. همچنين براي آن كه بتواند لايحه‌اي را بنويسد بايد سخن او همراه با دليل و برهان باشد. به همين دليل لازم است كه با منطق آشنا باشد.

وضعيت ادامه تحصيل در مقاطع بالاتر

در مقطع كارشناسي ارشد امكان ادامه تحصيل در 7 گرايش وجود دارد:

1- حقوق خصوصي 2- حقوق بين‌الملل 3- حقوق جزا و جرم شناسي 4- حقوق عمومي 5ـ حقوق بشر 6ـ حقوق تجارت بین الملل 7ـ حقوق مالکیت معنوی 8- حقوق ثبت

همچنين امكان ادامه تحصيل در ايران در مقطع دكترا نيز ميسر است.

آينده شغلي و بازار كار

اگر بخواهيم به فرصت هاي شغلي حقوقدان ها اشاره کنيم، بايد بگوييم که حقوقدان ها به دو دسته تقسيم مي شوند؛ يک دسته افرادي که با مقررات آشنا هستند و قوانين را به صورت يک فرمانبر کامل عمل مي کنند اما قدرت استنباط احکام تازه را از قوانين ندارند. اينها کساني هستند که ممعمولاً تا مقطع ليسانس درس خوانده اند و در واقع حقوقدانهاي عملي هستند که مي توانند کارهاي معمولي اين حرفه را انجام دهند.

دسته دوم افرادي هستند که اين مرحله را پشت سر گذاشته اند و قدرت استنباط از قوانين و دست يافتن به قوانين جديد را دارند که در واقع مهندسين حقوق هستند که قادرند در مورد بنيان هاي علم حقوق اظهارنظر کنند و در صورت لزوم آنها را تغيير دهند. متخصصاني که مي توان به آنها معماران حقوق گفت.

در حال حاضر به دلیل توسعه این رشته و تعداد زیاد فارغ التحصیلان آن، که از دانشگاههای دولتی و غیر دولتی وارد بازار کار میشوند، یافتن کار مناسب برای فارغ التحصیل لیسانس با دشواریهایی توام است و بخصوص متقاضیانی که علاقهمند به کار خاصی در این رشته هستند، مثل متقاضیان وکالت، با محدودیتهایی مواجه میشوند. اما در کل یک دانشجوی خوب و علاقهمند میتواند پس از گواهی لیسانس به شغلهای متنوعی مثل وکالت دعاوی دادگستری، مشاور حقوقی بانکها، شهرداریها، شرکتها و وزارتخانه ها و سردفتری دفاتر اسناد رسمی جذب گردد و درآمد مناسبی کسب کند. این رشته به دلیل جاذبهای که دارد یکی از پردرآمدترین رشتههای تحصیلی است.

بازار کارجدید

با توجه به اینکه طرح حضور حقوقدان در دفاتر مشاوران املاک اجرا شده است. باید این دفاتر بوسیله حقوقدانها یا حداقل دارندگان حقوق قضایی گردانده شوند و مدارک قضایی و اسنادشان توسط یک سرپرست حقوقی به ثبت رسیده و نوشته شود تا بتوانند جواز تاسیس دفتر مشاوران املاک را کسب کنند. به طور قطع در آینده نزدیک این طرح اجباری شده و میتواند برای فارغ التحصیلان این رشته در آمدزایی داشته باشد. ضمن اینکه تمام شرکتها معمولا دوست دارند موارد حقوقیشان را یک حقوقدان بنویسد چون مراجعه به وکیل مشکل است پس یک نفر را استخدام میکنند و این میتواند برای دانشآموختگان رشته حقوق قضایی مفید بوده وعلاوه برکسب تجربه درآمدزایی نیز داشته باشد.

آزمون و امتحانات

آزمونهای کانون سردفتران، اداره ثبت و کانون وکلا از جمله مهمترین آزمونهایی است که برای ورود به این حرفه نیاز به پشت سر گذاشتن آن دارید. این آزمونها سالانه یا دوساله برگزار و تعداد زیادی جذب بازار کار میشوند. برابر قانون برای هر 15هزار نفر باید یک دفتر خانه وجود داشته باشد گرچه درحال حاضر خیلی این بخش توازن ندارد و رعایت نمیشود ولی باید سالانه از طریق فراخوان و برگزاری آزمون وپشت سر گذاشتن مصاحبه حضوری، جذب نیرو کنند.

امکان ادامه تحصیل در این رشته (تمام گرایش های حقوقی ) تا مقطع دکتری تخصصی وجود دارد.

سخن آخر

از زمانی که ترس و تلخی زندگی انفرادی در زندگی بدوی جای خود را به حلاوت تولد و زندگی در اجتماع داد بشر بالفطره مدنی را شاید باید بشر بالطبیعه اجتماعی بنامیم ، سیر تمدن و زندگانی چند صد قرن اخیر انسان شاهد مصائب بسیار تلخی بوده است که فقط و فقط بر سر آدمی آمده است و بس ...!!

گاه بر تمامیت وجودش تجاوز شده و گاه بر تمام شعورش.

گاه قبیله اش را کشته اند و نوامیس و فرزندانش را به اسیری بردند و گاه خود دست خودش را به خون فرزندانش آلوده ، یکروز به بهانه نژاد برتر او را بر صدر نشانده اند و روز دگر به بهانه ظلم پدرانش او را مجازات نمودند.

این عقاب عتاب و این نشیب و فراز همزاد آدمی بوده است به نحوی که اگر سیر زندگی انسان را رودی بنامیم در طول این رود همواره دو ساحل متصور بوده و هستند ساحلی در کف حاکمان و ساحلی دیگر در دست حکومت شوندگان یا محکومان آن حاکم خود را حق و مالک جان و خون رعیتش میدانسته و آن رعیت تمام وجودش را اجرای بدست آوردن آزادی فطری اش به لبه شمشیر حاکمان نثار نموده است این کشاکش مسلما در این مقال نمیکنجد اما در میان این مصائب که بر نوع بشر رفته یا تحبر بگوییم در طول رود حیات آدمی نخبگان درحواشی این دو ساحل آبرفت بسیار حاصلخیزی از تفکرات و شعور و شعرشان فرونشانده اند ، همیشه با دید فکورانه و عبرت آمیز و نقادانه به این حیات نگریسته اند ، نیروهای سازنده زندگی آیندگان باشند در این را بارها بر جانشان چون پر کاهی نگریستند تا کوهی بنام دموکراسی بنا نهند ......

این معلمان فداکار از حقایق نه فقط جهت روایت برای آیندگان بلکه برای اصالت دادن به یک گوهر گرانبها به بنام « حق » نیز بهره بردند این گوهر ذی قیمت جز به عیار عقل و خرد ناب سنجیده نمی شود و فقط در مظروف عدالت میکنجد.

گرایش های اجتماعی انسانها و روحی که در وجودشان از طرف خداوند به دایعه گذارده ثمره نوعا عقل گرا و عدالت پسند است.

و به پشتانه همین عدالت وجودی شاید بتوان علم حقوق را نگین وزین تمامی علوم انسانی دانست چون تا فلسفه و تاریخ ندانیم رازهای گذشته اثر را نخواهیم فهمید .

شالوده « حق » آنقدر در تارو پود بشر بافته شده است که همان حاکمان نیز به سختی و فقط برای مدتی توانسته اند آن را مکتوم بنماییند ، علم حقوق علم نگرش صحیح به همان « عدالت » و « حق » است . حقوق آن قصائی است که به ما می آموزد چگونه بنگریم و چگونه شناسیم و چگونه همراه شویم و شاید چگونه اشک بریزیم.... .

حال بر چه اشک بریزیم .؟؟ مسلما بر همان عدالتی که بر پای آن خونها ریخته شده و طوفان خورده پستی و بلندیهای رود تمدن آدمی است.

پس نباید از یاد بریم که با تمام وجودمان و با تمام شعورمان به حقایقی نگاه کنیم شاید این اولین درس رشته حقوق باشد ..

شاید در این نگاه و نگرش درست بتوانین و بخواهیم که روح و وجودمان نیز به عدالت احترام بگذارد.

در حال حاضر به دلیل توسعه این رشته و تعداد زیاد فارغ التحصیلان آن، که از دانشگاههای دولتی و غیردولتی وارد بازارکار می‏شوند، یافتن کار مناسب برای فارغ التحصیل لیسانس با دشواری هایی توام است و بویژه متقاضیانی که علاقه مند به کار خاصی در این رشته هستند، مثل متقاضیان وکالت، با محدودیت‏هایی مواجه می‏شوند .

اما در کل یک دانشجوی خوب و علاقه‏مند می‏تواند پس از گواهی لیسانس و با تکیه بر معلومات خود در شغل‏های متنوعی مثل وکالت دعاوی دادگستری ، مشاور حقوقی بانک‏ها ، شهرداری‏ها، شرکت‏ها و وزارتخانه‏ها و سردفتری دفاتر اسناد رسمی مشغول فعالیت شوند.

اگر داوطلبان بدون بررسي توانايي خود فقط فريب نام رشته و معروفيت آن را بخورند و در واقع رشته تحصيلي‌شان را بر اساس مد روز انتخاب نمايند بعد از گذشت يك يا دو سال دچار سرخوردگي مي‌شوند و حتي انصراف مي‌دهند و اگر هم ادامه تحصيل دهند بعد از فارغ‌التحصيلي نمي‌توانند كار مناسبي در ارتباط با رشته تحصيلي خود پيدا نمايند .

دروس رشته حقوق

دروس عمومی رشته حقوق در مقطع کارشناسی :

- اندیشه اسلامی1و 2

-تربیت بدنی 1و2

- زبان خارجه

- آئین زندگی

- انقلاب اسلامی

- تاریخ تحلیلی

- زبان فارسی

- تفسیر موضوعی قرآن

- جمعیت و تنظیم خانواده

دروس پايه رشته حقوق در مقطع کارشناسي :